İş Makinaları Periyodik Kontrol

 

İŞ MAKİNALARININ PERİYODİK MUAYENESİ

Karayolları Trafik Kanunu’na göre İş Makinaları “Yol inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş; karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçlardır.”

Yaygın olarak kullanılan iş makinaları arasında ekskavatör (kazıcı), yükleyici (loder), kazıcı-yükleyici (beko loder), dozer, silindir, fore kazık makinası gibi makinalar bulunmaktadır. Ayrıca çalışmalar için hava üreten kompresör makinaları ile jeneratörler de iş makinası sınıfında değerlendirilmektedir.

İş makinaları eğitimli ve belgeli operatörler tarafından kullanılması gereken, kullanımı ve bakımı bilgi ve dikkat isteyen ekipmanlardır.

İş makinalarının devrilme, sıkıştırma, ezme gibi bir çok riski bulunmaktadır. Bu nedenle iş makinalarında bir çok güvenlik önlemi bulunmalıdır. Örneğin çalışırken yakın çevrede insan bulunmamalıdır. Bu amaçla makina üzerindeki sesli, ışıklı uyarılar çalışır durumda olmalı, operatörün görüş alanı yeterli olmalıdır. Operatör kabini makina kumandasının güvenli şekilde yapılabileceği, operatörü atmosfer şartlarından, düşen ve fırlayan cisimlerden koruyacak özellikte olmalıdır. Hareket ve durdurma kumandaları doğru çalışmalıdır. Makina üzerindeki hidrolik sisteminin pompaları, hortumları, bağlantıları, silindirleri sağlam olmalı; aşırı basınç ve hidrolik yağın aniden boşalarak kaza oluşturmasına karşı emniyet sistemleri bulunmalıdır.

İş makinalarının güvenli çalışabilmeleri için, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nde periyodik kontrole tabi ekipmanlar için, bazı istisnalar dışında, belirtilen 1 yıllık periyodik kontrol süresi aşılmamalıdır. Makinaların kullanım şartları, yaşları, durumları göz önünde bulundurularak daha kısa sürelerde periyodik kontrollerin gerçekleştirilmesine ise yapılacak risk değerlendirmesine göre karar verilebilir.

Belirtilen tehlikelerden korunulabilmesi ve iş makinasının çalışmasının güvenli şekilde sürdürülebilmesi amacıyla bu makinalar düzenli olarak periyodik kontrolden geçirilmelidir. İş makinalarının periyodik kontrollerini yapmaya makina mühendisleri, makina ve metal bölümü mezunu teknik öğretmenler, makina teknikerleri ve yüksek teknikerleri yetkilidir.

Universal Sertifikasyon, Makine Mühendisi uzman personeliyle İş Makinalarının periyodik kontrollerini güvenli ve güvenilir şekilde gerçekleştirmekte ve sonuçları raporlandırmaktadır. Böylece kontrol sırasında ve sonrasında yaşanabilecek kazaların önüne geçilmesine katkı sunulmaktadır.

TÜRKAK tarafından alınan karar doğrultusunda bu kapsamda gerçekleştirilen muayeneler non-akredite olarak yapılmaktadır. 

İş Makinaları Hizmet Kapsamlarımız

  • Sondaj MakinalarıPeriyodik Kontrol
  • Çekici Dozerler Periyodik Kontrol
  • Yükleyiciler Periyodik Kontrol
  • Kazıcı Yükleyiciler Periyodik Kontrol
  • Hidrolik Kazıcılar Periyodik Kontrol
  • Damperli Kamyonlar Periyodik Kontrol
  • Skreyperler Periyodik Kontrol
  • Greyder Periyodik Kontrol
  • Boru Döşeyiciler Periyodik Kontrol
  • Trançerler Periyodik Kontrol
  • Toprak ve Çöp Sıkıştırıcılar Periyodik Kontrol
  • Halatlı Kazıcılar Periyodik Kontrol
  • Yol Düzenleme Makinaları Periyodik Kontrol
  • Zemin Stablize  Makinaları Periyodik Kontrol
  • Zemin Sıkıştırma Makinaları Periyodik Kontrol
  • Asfaltlama Makinaları Periyodik Kontrol
  • Beton Pompası Periyodik Kontrol

 İş Makinalarının Periyodik Kontrolleri

1.      Amaç

İş makinalarının güvenli çalışmalarını, kullanan operatörlerin sağlık ve güvenlik risklerinden korunmalarını sağlamak amacıyla periyodik kontrollerini yapmak alınması gereken önlemleri belirlemek ve raporlandırmaktır.

2.      Mevzuat Bilgisi

İş makinaları ile ilgili Türkiye’de yayımlanan mevzuatlar Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğidir. Bu mevzuatlar genel olarak iş makinalarının tescilleri ve muayeneleri hakkında bilgi içermektedir.

Tescil ile ilgili mevzuat maddeleri;

KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU

Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar:

Madde 22 – (Değişik: 18/1/1985 – KHK 245/8 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 – 3176/8 md.)

Yönetmelikte gösterilen esaslara göre :

a) Askeri maksatlarla kullanılan Türk Silahlı Kuvvetlerine ait bütün araçlar ile çeşitli anlaşmalara göre askeri amaçla yurdumuzda bulunan kuruluşlara ait araçların tescilleri Türk Silahlı Kuvvetlerince,

b) Raylı sistemle çalışan araçların tescilleri, kullanıldığı yerlere göre ait olduğu kuruluşlarca,

c) İş makinesi türünden araçların tescilleri;

1. Kamu kuruluşlarına ait olanlar ilgili kuruluşlarınca,

2. (Değişik: 17/10/1996 – 4199/10 md.) Özel veya tüzelkişilere ait olanlardan; tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odalarınca, tarım kesiminde kullanılanların dışında kalan ve sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde kullanılanların tescilleri, üyesi oldukları ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odalarınca, 

KARAYOLLARI TRAFİK YÖNETMELİĞİ

İş Makinelerinin Tescil ve Trafik Belgeleri İle Tescil Plakaları

Madde 34- İş makinelerinin tescil işlemleri aşağıdaki esaslara göre yapılır.

b) Özel veya tüzel kişilere ait olan iş makineleri işletme amacıyla veya yerine göre bu Yönetmeliğin 29 uncu maddesinde belirtilen kuruluşlarca tescilleri araç sahibinin bir dilekçe ile ilgili kuruluşa müracaatı üzerine (Ek:6)’da gösterilen tescil defterine işlenmek suretiyle yapılır ve (Ek:7)’de gösterilen Maliye Bakanlığınca bastırılan tescil belgesi tanzim edilerek verilir.

Araç sahipleri dilekçelerine varsa iş makinesinin hususiyetlerini gösteren teknik belgeyi, yoksa araca ait teknik bilgileri ihtiva eden bir belgeyi sahiplik belgesi ile birlikte ibraz etmek zorundadırlar.

Bu iş makinesinin karayollarında sürülmesi, tescil belgesine ekli trafiğe çıkış izin belgesinin tescili yapan kuruluşça tasdik edilerek makine sahibine verilmesi ile mümkündür.

Trafiğe çıkış izni verilirken makinenin zorunlu mali mesuliyet sigorta akdinin yapılmış olması ve Karayolları Genel Müdürlüğünden özel izin alınması mecburidir.

Muayene İle ilgili mevzuat maddeleri;

KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU

Muayeneye yetkili kuruluşlar :

Madde 35 – (Değişik : 16/7/2004 – 5228/45 md.)

Askeri araçlarla, raylı sistemle çalışan veya iş makinesi türünden araçların muayeneleri yönetmelikte belirlenen esaslara göre tescilini yapan kuruluşlarca yapılır.

KARAYOLLARI TRAFİK YÖNETMELİĞİ

Muayeneye Yetkili Kuruluşlar

MADDE 68 – (Değişik: RG-18/05/2007-26526)

Araçların muayeneleri, Ulaştırma Bakanlığına ait muayene istasyonlarında veya bu Bakanlık tarafından usulüne uygun olarak yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait muayene istasyonlarında yapılır.

Muayene istasyonlarınca;

c) Traktör (römorklu-römorksuz), motosiklet, motorlu bisikletler için, gruplarına göre Kanunda belirtilen muayene ücreti (katma değer vergisi hariç) alınır. Bu maddede sayılanlar dışındaki araçların hangi gruba gireceği yine Ulaştırma Bakanlığınca belirlenir.

Raylı sistemle çalışan veya iş makinesi türünden araçların muayeneleri araçların tescilini yapan kuruluşlarca; askeri araçların muayeneleri ise yetkili kuruluş veya birimlerce ilgili özel mevzuatlarına göre yapılır.

Muayene süreleri ise Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelikte 1 yıl olarak belirtilmiştir. İş makinalarının muayenesiyle periyodik kontrolleri karıştırılmamalıdır. Yapacak olduğumuz kontroller işçi sağlığı ve iş güvenliği kapsamında yapılacak kontrollerdir. Muayene ise araç muayenesi kapsamındadır.

Muayene süresi ile ilgili mevzuat maddesi;

ARAÇ MUAYENE İSTASYONLARININ AÇILMASI, İŞLETİLMESİ VE ARAÇ MUAYENESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

YEDİNCİ BÖLÜM

Araçların Muayeneleri ile İlgili Hükümler

Muayene Süresi

Madde 14–Araçlar cinslerine, kullanma amaç ve şekillerine uygun olarak periyodik muayeneye tabidir. Buna göre;
İş makinaları konusunda Türkiye’de yayımlanan standartlar TS EN 474 serisidir. Bu standartların yanı sıra iş makinalarının parçaları ve ekipmanlarına ait çok sayıda Standart  da bulunmaktadır. Bu standartlar aşağıda sıralanmıştır;

TS EN 474 – 1 İnşaat ve kazı makinaları   : Güvenlik – Bölüm 1: Genel özellikler

TS EN 474 – 2 İnşaat ve kazı makinaları   : Çekici dozerler

TS EN 474 – 3 İnşaat ve kazı makinaları   : Yükleyiciler

TS EN 474 – 4 İnşaat ve kazı makinaları   : Kazıcı Yükleyiciler

TS EN 474 – 5 İnşaat ve kazı makinaları   : Hidrolik Kazıcılar (Ekskavatörler)

TS EN 474 – 6 İnşaat ve kazı makinaları   : Damperli Kamyonlar

TS EN 474 – 7 İnşaat ve kazı makinaları   : Skreyperler

TS EN 474 – 8 İnşaat ve kazı makinaları   : Greyderler

TS EN 474 – 9 İnşaat ve kazı makinaları   : Boru Döşeyiciler

TS EN 474 – 10 İnşaat ve kazı makinaları : Trençerler

TS EN 474 – 11 İnşaat ve kazı makinaları : Toprak ve Çöp Sıkıştırıcılar

TS EN 474 – 12 İnşaat ve kazı makinaları : Halatlı kazıcılar

TS 1230-1 İnşaat ve Kazı Makinaları-Bıçakların Kesici Uçları (Greyder, Dozer, Skreyper İçin)

TS EN ISO 2860 İnşaat ve Kazı Makinaları En Küçük Giriş Ağzı Boyutları

TS EN ISO 2867:2011 İnşaat ve Kazı Makinaları-Erişme Sistemleri

TS 2963 Civatalar ve Somunlar-İnşaat ve Kazı Makinaları Bıçakları İçin

TS EN ISO 3411 İnşaat ve Kazı Makinaları-Operatörlerin Fiziki Ölçüleri ve Operatör Bölmesinin En Küçük Ölçüleri

TS EN ISO 3450:2011 İnşaat ve Kazı Makinaları-Lastik Tekerlekli Makinaların Fren Sistemleri -Sistemler ve Çalışma Özellikleri ve Deney Esasları

TS EN ISO 3457 İnşaat ve kazı makinaları – Koruyucular – Tarifler ve kurallar

TS 3805 ISO 6484 İnşaat ve Kazı Makinları-Elevatörlü Skreyperler-Hacimsel Kapasiteler

TS ISO 4510-2 İnşaat ve Kazı Makinaları-Servis El Aletleri Bölüm 2:Mekanik Çektirmeler ve İticiler

TS 4803-1 ISO 6746-1 İnşaat ve Kazı Makinaları-Boyutlar ve Sembollerin Tarifleri-Bölüm 1:Ana Makine

TS 4803-2 ISO 6746-2 İnşaat ve Kazı Makinları-Boyutlar ve Sembollerin Tarifleri-Bölüm 2:Teçhizat

TS ISO 5006-1 İnşaat ve Kazı Makineleri-Operatörün Görüş Alanı-Bölüm 1:Deney Metodu vb. standartlar.

TS EN 791+A1 Sondaj makinaları – Güvenlik

Kontrol formlarında bulunan kriterler genel olarak TS EN 474-1 Genel Özellikler standardından yararlanılarak hazırlanmıştır. Ekipmanlarıyla ilgili çeşitli standartlardan da ayrıca yararlanılmıştır.

3.      İş Makinalarının Tanımları ve Sınıflarının Belirlenmesi

İş Makinasının Tanımı : Toprak, kaya veya benzeri malzemeyi öncelikle kazma, yükleme, taşıma, yayma, sıkıştırma veya kanal kazma işini yapmak amacıyla tasarımlanan, donanıma ve/veya ilave donanıma (çalışma takımı) sahip olarak tekerlekler, paletler veya ayaklar üzerinde kendinden tahrikli veya çekilebilen makina.

İş makinaları, genelde oturan bir operatörün yanı sıra uzaktan kumanda ile veya yürüyen operatörle de çalıştırılabilirler.

İş Makinalarının Sınıfları :

Çekici Dozer : Makinanın ileri hareketi ile malzemeyi kesen, kürüyerek götüren ve tesviye eden bir küreyici yardımcıvdonanıma (bıçak) veya bir itme veya çekme kuvveti oluşturmak için kullanılan bağlı bir yardımcı donanıma sahip, kendinden tahrikli paletli veya lastik tekerlekli makina.

Yükleyici (Loader) : Makinanın öne hareketi ile toprağı kazan veya yükleyen, özellikle yükleme işlemi için tasarımlanan ön tarafa monte edilmiş donanıma sahip (kepçe kullanımı), kendinden tahrikli paletli veya lâstik tekerlekli makina.

Kazıcı Yükleyici (Backhoe Loader) : Genellikle dengeleyiciler veya sabitleme mesnetleri ile birlikte, öne monte edilen donanımı ve arkaya monte edilen kazıcı donanımı taşımak için tasarımlanan ana şasiye sahip, kendinden tahrikli paletli veya lâstik tekerlekli makina.

Hidrolik Kazıcı (Ekskavatör) : Öncelikli ve ortak işi kazma işlevi olan, bunun yanı sıra çeşitli ölçülerde kanal açma, dolmuş kanalları temizleme, toprak, hafriyat yığma, yükleme, kum çakıl vb. malzemeleri kazma ve gerektiğinde araçlara yükleme gibi özelliklere de sahip, kendi bulundukları düzeyin üzerinde ve altından toprak kaldırabilen çalışma esnasında 360 ° hareket kabiliyetine sahip, kendinden tahrikli paletli veya lâstik tekerlekli  üstün yetenekli makina.

Skreyper : Akslar arasında kesici bıçaklı bir hazneye sahip, ileri hareketle malzemeyi kesen, yükleyen, nakleden, boşaltan ve yayan kendinden tahrikli veya çekilen paletli ya da lastik tekerlekli makina.

Greyder : Ön ve arka aksları arasında konumlandırılan ayarlanabilir bir bıçağa sahip, öne monteli bıçakla veya akslar arasına yerleştirilebilen kazıyıcı ve arkaya monteli riper ile de donatılabilen esas olarak makinanın ileri hareketi ile malzemeleri tesviye etmek, eğim vermek, hendek açmak ve kazımak için tasarımlanmış kendinden tahrikli lastik tekerlekli makina.

Trençer : Sürekli çalışan makinanın ileri hareketi vasıtasıyla esas olarak kanal açmak için tasarımlanmış, arkaya ve/veya öne monteli donanıma/yardımcı donanıma sahip yardımcı donanımı, bir kazma zinciri, yuvarlak disk, saban bıçağı veya benzeri alet olabilen kendinden tahrikli paletli veya lastik tekerlekli makina.

Sondaj ve Fore Kazık Makinaları : İnşaat sektöründe, su sondajlarında, maden ve taş ocağı işletmelerinde, yer altı ve yer üstü faaliyetlerinde ve tünel inşaatında kullanılan, delme esnasında sabit konumda kalabilen, bununla birlikte, bir yerden diğer bir yere kendi güçleriyle hareket edebilen veya kamyonlar, tekerlekli şasiler, traktörler, paletler ve kızaklar (kaldırma vinçli) üzerine monte edilmiş olabilen, fore kazık çakması işlerinde de kullanıla bilen makina.